بستن کمربند ایمنی در فضای مجازی الزامی است/ اینترنت شمشیر دو لبه/ فاصله کم خیر و شر در فضای سایبر

سرویس فرهنگی «سراج24»: در دوران جنگ سرد و رقابت سختی که از نظر تسلیحاتی بین دو ابرقدرت جهان یعنی شوروی و آمریکا جریان داشت ، یکی از پروژه های مهم  در دست وزارت دفاع امریکا پروژه تامین ارتباطات در زمان جنگ جهانی احتمالی بود. در همین راستا در اواخر سال 1960  اولین شبکه کامپیوتری بین چند کامپیوتر راه اندازی شد و در حقیقت نت یا شبکه چشم به جهان گشود. مدت ها استفاده از شبکه به امور نظامی اختصاص داشت، اما با گذشت زمان و فروکش کردن آتش جنگ سرد زمینه برای عمومی کردن آن فراهم شد.

نمی توان فضای مجازی یا اینترنت را سیاسی معرفی کرد اما شاید بتوان گفت که این فضا برای مقاصد گوناگون فرهنگی ، نظامی ،  سیاسی ،  اقتصادی و... سیاست گذاری می شود. هم اکنون استفاده از فضای مجازی در بین اقشار مختلف جامعه و در رده های مختلف سنی به سرعت در حال گسترش است و تلفن های همراه ، تبلتها و... نقش کاتالیزور را در گسترش این فضا ایفا می کنند تا جایی که شاید بتوان ادعا کرد هم اکنون وسعت  فضای مجازی بسیار بیشتر از فضای حقیقی است.

در دهه اخیر، شاهد تحولات فن آوری، انفجار اطلاعات و انقلاب رایانه ای هستیم. اینترنت انقلابی برپا کرده است که موجب تغییر در مسیر اجتماعی شدن، مطالعه، کارکردن، خرید، جستجو شغل و گذراندن اوقات فراغت... شده است. به طور کلی می توان دلایل محبوبیت اینترنت را در همگانی بودن، کاهش هزینه ها، سهولت خرید و فروش بر روی اینترنت، بدون مرز و بدون مالک بودن اینترنت، رشد سریع اینترنت و فراوان بودن تعداد مشترکان آن دانست.  

اینترنت مانند جهانی تخلیلی است، جهانی غیر از جهان ما که در آن می توان همه چیز یافت اما علی رغم فواید و استفاده از خدمات فضای مجازی ، اینترنت را می توان شمشیر دو لبه معرفی کرد که اگر افراد از مهارت های  لازم برای استفاده از آن برخوردار نباشند می تواند خسارات جبران ناپذیری را در پی داشته باشدکه به مراتب بیشترین خطر متوجه خود فرد خواهد بود.
استفاده نادرست از فضای مجازی معضلات اجتماعی و فردی گوناگونی را در بر دارد که از جمله آن ها می توان به تهاجم فرهنگی ، هرزه نگاری، گسترش جرائم اجتماعی ، کلاهبرداری ، اغفال دختران ، هتک حرمت ، از بین رفتن حریم خصوصی افراد، فروپاشی نظام خانواده ، از دست دادن مهارت اجتماعی ، اعتیاد به فضای مجازی ، بیماری های روحی – روانی ، افسردگی ، دوستی های ناپایدار و ... اشاره کرد.

یکی دیگر از مهم ترین و بزرگ ترین معضل استفاده نادرست از فضای مجازی گسترش مسائل جنسی، غیر اخلاقی بدون کنترل است که گواه این مطلب انتشار کلمات و کلید واژه های پر سرچ از سوی موتور های جست وجو می باشد که کلمات جنسی و سایت های غیر اخلاقی را جزو پر سرچ ترین های مردم دنیا عنوان می کنند. در حقیقت می توان گفت که در فضای مجازی فاصله بین خیر و شر بسیار اندک است و بستن کمربند ایمان یا ایمنی به همه ی کاربران آن توصیه می شود.

بیشترین قشر آسیب پذیر در فضای مجازی کودکان و نوجوانان هستند که در آینده بزرگسالان جامعه را تشکیل می دهند و قرار است نقش پدران و مادران فردا را ایفا کنند از همین رو والدین باید هوشیار بوده و هم بر ساعات استفاده کودکان خود از اینترنت و هم دسترسی کودکان خویش به سایت‌ها نظارت داشته باشند؛ در واقع بی‌حد و مرز بودن دنیای اینترنت و نامحدود بودن آن و جاری نبودن قوانین محدود‌کننده خاص بر اینترنت آن را بدل به پدیده‌ای بس خطرناک برای کودکان و نوجوانان کرده است.

اینترنت یک پدیده دو کاربردی است که همزمان می‌تواند برای کودکان مفید و در عین حال بسیار مضر باشد؛ مفید از آن رو که در زمینه آموزشی می‌تواند نقش مؤثری برای کودکان ایفا کند اما جنبه دیگر استفاده از اینترنت نتایج منفی و مخرب آن است که درصورت عدم‌نظارت والدین و ورود کودکان به سایت‌های غیراخلاقی می‌تواند بسیار مخرب باشد. صدمات بهداشت روانی از طریق اینگونه سایت‌ها به کودکان و نوجوانان به‌ویژه در ایجاد مسائلی مانند انحرافات جنسی، خشونت، اعتیاد، رفتارهای ضد‌اجتماعی، سست شدن مبانی خانواده و اشاعه جرم و جنایت در طیف وسیع در بسیاری موارد جبران‌ناپذیر است.به همین خاطر والدین باید ضمن آنکه خود مبانی کامپیوتر و اینترنت و نحوه استفاده از آن را فرا می‌گیرند، توجه داشته باشند که با محدودیت‌های شدید و تنبیهات نمی‌توان به‌طور کامل بر استفاده کودکان از اینترنت نظارت داشت.

صحبت با کودکان در مورد نحوه استفاده از کامپیوتر از سوی آنان و خطراتی که در هنگام آنلاین شدن ممکن است آنها را تهدید کند از جمله راهکارهای مؤثر نظارتی محسوب می‌شود. دیگر راهکار مناسبی که می‌تواند در این زمینه از سوی والدین پیگیری شود، قرار دادن کامپیوتر در مکانی از منزل است که بتوان فعالیت‌های کودک را تحت نظر داشت. محدود کردن زمان استفاده از کامپیوتر نیز اقدام مهمی است که می‌تواند توسط والدین به اجرا درآید. نظارت بر پیام‌های الکترونیک در چت‌روم‌ها نیز بسیار مهم است.

والدین باید این نکته را مورد توجه قرار دهند که برای پیشگیری از ارتباطات زیاد کودکان و نوجوانان در چت‌روم‌ها و استفاده آنها از فضای مجازی به‌منظور دوست‌یابی، باید تلاش‌هایی را جهت بر قراری روابط اجتماعی سالم برای کودکان خود انجام دهند و اوقات بیشتری را برای کودکان خود صرف کنند.

آیا به نظر شما فاصله بین خیر و شر در فضای مجازی اندک نیست؟